محمد مهدى ملايرى

157

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

هم كه طبرى در عنوان مردانشاه به‌كار برده ، و آن هم مانند اصبهبد و مرزبان مرتبتى از مراتب دولتمردان عهد ساسانى بوده ، همان را مىتوان گفت كه دربارهء مرزبان الباديه گذشت . زيرا كسى كه در نيرو و قدرت در تمام اين ناحيهء جنوب كسى همسنگ او نبوده به احتمال زياد همان اصبهبد نيمروز بوده است . بنابراين دور از واقع نخواهد بود اگر هر سه عنوان اصبهبد نيمروز و مرزبان الباديه و فادوسبان نيمروز را كه در كتاب ابن خردادبه و تاريخ طبرى آمده ، در اين دوران عنوان يك نفر بدانيم و آن را هم كسى بشناسيم به نام مردانشاه كه تا دو سال پيش از محاكمه و اعدام خسروپرويز از سرداران نامى او در اين ناحيه بوده و در آن تاريخ به‌سبب بدبينى و بدگمانى خسرو نسبت به او ، چنان كه در گفتارى از همين كتاب خواهد آمد به فرمان او كشته شده است « 1 » . مرزبانان ايرانى در عربستان حمزهء اصفهانى نام شانزده تن از مرزبانان ايرانى را كه از قديم و در زمانهاى مختلف از سوى دولت ايران بر مناطقى از عربستان گمارده شده بوده‌اند ياد كرده كه هشت تن آنها از فرمان‌روايان ايرانى يمن بوده‌اند كه در جاى ديگر از آنها سخن خواهد رفت و هشت تن ديگر از مرزبانان ساير مناطق عربستان بوده‌اند « 2 » كه در زير به آنها اشاره خواهد شد : سخت : حمزه دربارهء او گويد ، وى زمانى دراز بر سرزمين كنده و حضرموت و توابع آنها فرمان مىرانده ، و من نمىدانم كه در چه زمان و در عهد كدام پادشاه بوده است . سنداد : وى جانشين سخت شده و اقامت او در ريف به درازا كشيد تا جائى كه در آنجا بناهائى هم بساخت با نام قصر ذى الشرفات ( - كاخ كنگره‌دار ) در اين بيت از

--> ( 1 ) - داستان كشته شدن اين اسپهبد را به فرمان خسرو پرويز ، و پىآمدهاى آن را تا كشته شدن خسروپرويز به دست پسر همين اسپهبد به نام مهر هرمز و كشته شدن او به دستور شيرويه پسر خسروپرويز در طبرى ، 1 / 1058 تا 1060 خواهد يافت . ( 2 ) - سنى ملوك الارض و الانبياء ، بيروت ، مكتبة الحياة ، ص 115 تا 116 .